10 Σεπ 2016

Ξεχαρβαλωμένες κιθάρες: Μια αδυσώπητη πραγματικότητα

Giorgio De Chirico - Τα Φοβερά Παιχνίδια 1925

Ξεχαρβαλωμένες Κιθάρες

Εἴμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες
κιθάρες. Ὁ ἄνεμος ὅταν περνάει,
στίχους, ἤχους παράξενους ξυπνάει
στὶς χορδὲς ποὺ κρέμονται σὰν καδένες.

Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Υψώνονται σα δάχτυλα στα χάη,
στην κορυφή τους τ’ άπειρο αντηχάει,
μα γρήγορα θα πέσουνε σπασμένες.

Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις,
χωρίς ελπίδα να συγκεντρωθούμε.
Στα νεύρα μας μπερδεύεται όλη η φύσις.

Στο σώμα, στην ενθύμηση πονούμε.
Μας διώχνουνε τα πράγματα, κι η ποίησις
είναι το καταφύγιο που φθονούμε.
Ογδόντα εννέα χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Κώστας Καρυωτάκης έγραφε το ποίημα "Κιθάρες" (1927). Ακολούθησαν ο Β΄παγκόσμιος πόλεμος, η χειραφέτηση της γυναίκας, το οκτάωρο εργασίας, η καταναλωτική κοινωνία, έως σήμερα που μιλάμε για παγκοσμιοποίηση, ανοιχτά σύνορα, ταξίδια χωρίς διαβατήριο παρά μόνο την ταυτότητα, στις χώρες της ΕΕ.

Όμως αυτές οι κατακτήσεις του ανθρώπου δεν μοιάζουν να του έχουν λύσει κανένα πρόβλημα - αντίθετα έχουν οξύνει την αίσθηση του ανικανοποίητου και της μοναξιάς που ο άνθρωπος κουβαλάει στο υποσυνείδητο του, σαν β΄φύση και που θέλει να εκδηλωθεί σε κάθε πρόσφορη στιγμή, κάτι σαν ευχαρίστηση με τα διάφορα δεινά και τις αποτυχίες. Κι αυτό μοιάζει κατανοητό γιατί πως αλλιώς θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στα δύσκολα; Σαν μεγάλο θηρίο που είναι, και από αυτά θέλει να αντλεί ευχαρίστηση: ακόμη κι από τα δεινά. Άρα απώτερος σκοπός του ανθρώπινου όντος είναι να αντλεί ευχαρίστηση. Από τον εαυτό του φυσικά και από ό,τι τον περιτριγυρίζει. Έτσι λοιπόν φωνάζει για να ακούγεται, γελάει για να ακούγεται, χορεύει για να τον βλέπουν, τρώει για να ευχαριστιέται, κοιμάται για να ξεκουράζεται - όλα τα κάνει τέλος πάντων, για δικό του όφελος και ικανοποίηση.

Ογδόντα εννέα χρόνια δεν φθάνουν λοιπόν για να μετρηθεί η μοναξιά του ανθρώπου, το κούφιο της οντότητας του, η αδυναμία του να καταλάβει την ύπαρξη του μέσα στον κόσμο. Λόγια μένουν - κενά νοήματος, σαν κλείσει το στόμα που τα λέει, γιατί μόνο το στόμα που τα εκστομίζει βρίσκει σ' αυτά κάποιο νόημα. Σαν κλείσεις τα μάτια για πάντα, δεν μένουν ούτε τα λόγια - αυτό το ατελείωτο σφυροκόπημα των λέξεων - ευχάριστο γι' αυτόν που το πράττει, ενοχλητικό και ακατανόητο στο σύνολο του για τους άλλους που ακούνε: στην καλύτερη περίπτωση, γιατί συνήθως διακόπτουν για να πουν τα δικά τους λόγια.

Ογδόντα εννέα χρόνια και ο άνθρωπος δεν αλλάζει - αντίθετα χειροτερεύει: ποιος θα περίμενε ότι θα νομιμοπούνταν σε όλες τις βλακείες που κάνει; πως ο ναρκισσισμός και η αυταρέσκεια θα βρίσκανε πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθούν σε εποχές ασυδοσίας, απάτης, ψευδούς ή παραπλανητικής ή τετριμμένης πληροφόρησης; Όταν όλα είναι επιτρεπτά, όταν δεν υπάρχει τίποτε να κρατηθεί κανείς, κάτι που να εμπνέει την εμπιστοσύνη, ο άνθρωπος αφήνεται εγκαταλειμένος στο τραγούδι των Σειρήνων που τον καλούν. Σειρήνες απατηλές, καθώς είναι ντυμένες με τα παρδαλά ρούχα της παραπλάνησης... Τον παίρνουν και τον πάνε όπου εκείνες θέλουν μέσω του δρόμου της φαντασίας που αυτές γνωρίζουν τόσο καλά γιατί αυτός είναι στο έδαφος που εκτρέφονται και ζουν. Σήμερα αυτές οι Σειρήνες είναι τόσο επίκαιρες όσο το τραγούδι τους αντηχεί υψωνόμενο πάνω από κάθε παραλογισμό της σύγχρονης εποχής, σφραγίζοντας τον με το αποτύπωμα του.

Ογδόντα εννέα χρόνια για να εδραιωθεί ο παραλογισμός του χρήματος, γιατί η μόνη αξία που έχει απομείνει είναι το χρήμα και πως θα το αποκτήσεις για να ικανοποιήσεις τις ανάγκες σου που βέβαια έπονται των υποχρεώσεων προς τους τρίτους: λογαριασμοί, τέλη, έξοδα κίνησης, και ακολουθεί μακρύς κατάλογος που πρέπει κάθε μέρα να ζεις με αυτόν... Βέβαια αυτές οι Σειρήνες δεν είναι σαν του Οδυσσέα γοητευτικές, καθώς ξεκουφαίνουν με το ατέλειωτο εκκωφαντικό τραγούδι τους. Κι οι άνθρωποι προσπαθούν να το μιμηθούν, να στροβιλισθούν στο σκοπό του - όσο κι αν δεν είναι γοητευμένοι από αυτό,  ή έστω όσο κι αν δεν τους αρέσει και τόσο, γιατί δεν έχουν κάτι καλύτερο μπροστά τους που να τους καθοδηγεί. (Η πεμπτουσία του παραλογισμού!). Κι έτσι με τις ξεχαρβαλωμένες κιθάρες που ηχούσαν προς 89 ετών, του Καρυωτάκη, ο σημερινός άνθρωπος έχοντας πλήρως ταυτισθεί, πορεύεται, μέσα σε μια κοινωνία που μοιάζει ξεχαρβαλωμένη κι αυτή.

Πηγή Εικόνας: art.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου